Ulga na działalność badawczo-rozwojową (ulga B+R) to jedno z istotnych narzędzi, które pozwala przedsiębiorcom ograniczyć podatki. W określonych przypadkach korzyść podatkowa sięga nawet 38%. Tymczasem wiele firm nie zdaje sobie sprawy, że prowadzone na co dzień prace spełniają warunki działalności badawczo-rozwojowej i kwalifikują się do ulgi.
Działalność B+R nie musi oznaczać prowadzenia przełomowych badań czy tworzenia innowacyjnych technologii. Może obejmować także prace związane z opracowywaniem i rozwojem oferty lub sposobu działania organizacji. Co ważne, działalność ta nie oznacza stworzenia przełomowego rozwiązania na skalę światową. W wielu przypadkach wystarczy innowacja na skalę samego przedsiębiorstwa. W praktyce dotyczy to bardzo dużej grupy spółek – w szczególności produkcyjnych.
Ulga na działalność badawczo-rozwojową – co to jest i jak działa?
W firmach każdego dnia prowadzone są prace, których celem jest:
- tworzenie nowego produktu,
- udoskonalenie produktu już istniejącego,
- opracowanie nowej technologii produkcji,
- zmiana parametrów produktu
- czy zaprojektowanie rozwiązania, które wcześniej nie było stosowane w firmie.
I właśnie takie aktywności są punktem wyjścia do analizy możliwości zastosowania ulgi B+R.
Odliczenia dokonuje się w zeznaniu podatkowym rocznym. Ulgi B+R nie rozlicza się na bieżąco w miesięcznych lub kwartalnych zaliczkach na PIT lub CIT. Jeżeli przedsiębiorca nie może wykorzystać całego odliczenia w danym roku, na przykład z powodu straty albo zbyt niskiego dochodu, niewykorzystaną część można rozliczyć w kolejnych sześciu latach podatkowych.
Ulga badawczo–rozwojowa – dla kogo jest przeznaczona?
Potencjał do wykorzystania ulgi B+R występuje w wielu sektorach gospodarki, a nie tylko w branżach powszechnie kojarzonych z działalnością badawczą. W szczególności warto przeanalizować możliwość zastosowania ulgi w przedsiębiorstwach działających w takich obszarach jak:
- przemysł maszynowy i produkcyjny,
- motoryzacja,
- chemia i przemysł materiałowy,
- przemysł spożywczy,
- farmacja i biotechnologia,
- medycyna i produkcja wyrobów medycznych,
- elektronika i automatyka,
- IT i nowe technologie,
- produkcja mebli i wyposażenia wnętrz,
- przemysł kosmetyczny,
- włókiennictwo i produkcja odzieży,
- rolnictwo i przetwórstwo rolno-spożywcze.
Poniżej pokazuję przykłady prac, które mogą stanowią działalność badawczo-rozwojową w tych wybranych branżach.
| Branża | Czynności kwalifikujące do ulgi B+R |
|---|---|
| Produkcja mebli | Projektowanie nowych produktów, prototypowanie, przygotowywanie i testowanie nowych rozwiązań konstrukcyjnych, symulacje komputerowe, produkcja próbna i testowanie prototypów. |
| IT i usługi dla biznesu | Tworzenie i rozwój oprogramowania ERP, opracowywanie nowych narzędzi, platform i aplikacji, rozwój funkcjonalności oraz testowanie nowych rozwiązań technologicznych. |
| Produkcja spożywcza | Opracowywanie nowych receptur, modyfikowanie istniejących receptur, dobór składników i parametrów procesu, testowanie opracowanych wariantów produktów. |
| Produkcja odzieży | Opracowywanie nowych konstrukcji, dobór i testowanie materiałów, przygotowanie prototypów, produkcja próbna oraz testowanie opracowanych rozwiązań. |
| Urządzenia i rozwiązania dla sektora obronnego | Opracowywanie wersji testowych i prototypów nowych rozwiązań, przygotowywanie wersji demonstracyjnych oraz ich walidacja. |
Ulga badawczo-rozwojowa CIT / PIT – jakie koszty można odliczyć?
Katalog kosztów kwalifikowanych jest określony w ustawie i w przybliżeniu pokazuję go w poniższej tabeli.
Największy potencjał przy rozliczeniu ulgi mają wynagrodzenia i składki ZUS pracowników zaangażowanych w działalność innowacyjną. W przypadku określonych kosztów pracowniczych możliwe jest odliczenie nawet 200% kosztów kwalifikowanych.
W uproszczeniu oznacza to, że ten sam wydatek może trzykrotnie wpłynąć na obniżenie podstawy opodatkowania: raz jako zwykły koszt uzyskania przychodu oraz dodatkowo poprzez dwukrotne odliczenie kosztów kwalifikowanych w ramach ulgi B+R.
| Koszt kwalifikowany | Uszczegółowienie (co można odliczyć?) | Wysokość odliczenia* |
|---|---|---|
| 1. Wynagrodzenia pracowników | Wynagrodzenia osób zatrudnionych na podstawie umowy o pracę, umowy zlecenia lub umowy o dzieło – w części odpowiadającej zaangażowaniu w działalność B+R (wraz z należnymi składkami ZUS). | 200% |
| 2. Materiały i surowce | Materiały i surowce na przykład wykorzystywane do budowy prototypów lub testów. | 100% |
| 3. Sprzęt specjalistyczny | Koszty specjalistycznego sprzętu, który nie stanowi środka trwałego, na przykład urządzeń pomiarowych czy przyborów laboratoryjnych. | 100% |
| 4. Ekspertyzy, opinie i usługi doradcze | Ekspertyzy, opinie, usługi doradcze i równorzędne świadczone przez podmioty należące do systemu szkolnictwa wyższego i nauki, a także nabycie od nich wyników badań naukowych. | 100% |
| 5. Aparatura naukowo-badawcza | Odpłatne korzystanie z aparatury naukowo-badawczej lub nabycie usługi wykorzystania takiej aparatury. | 100% |
| 6. Ochrona własności przemysłowej | Koszty uzyskania i utrzymania patentu, prawa ochronnego na wzór użytkowy oraz prawa z rejestracji wzoru przemysłowego. | 100% |
| 7. Amortyzacja | Odpisy amortyzacyjne od środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych wykorzystywanych w działalności B+R. | 100% |
Ulga badawczo-rozwojowa przykład rozliczenia
Załóżmy, że przedsiębiorstwo prowadzi działalność badawczo-rozwojową i w ciągu roku poniosło następujące koszty związane z realizacją projektów innowacyjnych:
| Rodzaj kosztu | Wysokość wydatku | Limit odliczenia | Odliczenie w ramach ulgi B+R |
|---|---|---|---|
| Wynagrodzenia pracowników + składki ZUS, np. konstruktorów, inżynierów i technologów | 1 000 000 zł | 200% | 2 000 000 zł |
| Materiały i surowce | 100 000 zł | 100% | 100 000 zł |
| Odpisy amortyzacyjne | 400 000 zł | 100% | 400 000 zł |
| Razem | 1 500 000 zł | 2 500 000 zł |
Oznacza to, że przedsiębiorstwo poniosło 1,5 mln zł kosztów kwalifikowanych, ale w ramach ulgi B+R może dodatkowo odliczyć od podstawy opodatkowania 2,5 mln zł.
Przy stawce CIT w wysokości 19% wartość korzyści podatkowej wyniesie 475.000 złotych (2.500.000 zł * 19%). Przy stawce CIT wynoszącej 9% oszczędność podatkowa wyniesie 225.000 złotych (2.500.000 zł * 9%).
Przedsiębiorca może zdecydować co zrobić z powstałą kwotą:
- a) wystąpić o zwrot nadpłaty podatku – rozwiązanie jest korzystne, gdy przedsiębiorca chce szybko odzyskać środki i wykorzystać je w bieżącej działalności, np. jako finansowanie kolejnych projektów,
- b) zaliczyć nadpłatę na poczet przyszłych zobowiązań podatkowych – rozwiązanie praktyczne, gdy przedsiębiorca regularnie płaci podatki i wie, że powstała nadpłata może zostać wykorzystana do rozliczenia przyszłych zobowiązań, zamiast wydatkować ich zapłatę z własnych środków.
Czy ulgę B+R można rozliczyć za poprzednie lata?
Jeżeli przedsiębiorca w poprzednich latach prowadził działalność spełniającą warunki działalności B+R, ale nie skorzystał z ulgi, możliwe jest rozliczenie ulgi za lata poprzednie poprzez korektę zeznania podatkowego, z uwzględnieniem terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego.
Korektę zeznania CIT lub PIT można złożyć do upływu terminu przedawnienia, czyli 5 lat od końca roku, w którym upłynął termin płatności podatku. W praktyce oznacza to, że w 2026 r. możliwe jest jeszcze korygowanie rozliczeń za 2020 rok i lata późniejsze.
Prawidłowe wdrożenie ulgi B+R nie powinno być traktowane jako jednorazowe działanie wykonywane wyłącznie na potrzeby jednego zeznania podatkowego. Jeżeli przedsiębiorstwo nadal prowadzi prace spełniające kryteria działalności B+R, raz zbudowany model identyfikowania, dokumentowania i kalkulowania kosztów kwalifikowanych może być wykorzystywany systematycznie w kolejnych latach podatkowych.
Ulga B+R – duży potencjał, który wciąż pozostaje niewykorzystany
Ulga na działalność badawczo-rozwojową ma duży potencjał, a mimo to nadal korzysta z niej stosunkowo niewielka część przedsiębiorców. Potwierdzają to wyniki badania przeprowadzonego przez Łukasiewicz – ITECH¹. Wynika z niego, że aż 84% badanych przedsiębiorstw prowadziło prace B+R, ale nie wykorzystywało dostępnego odliczenia. Z ulgi korzystało zaledwie 11% firm prowadzących taką działalność.
Podobny wniosek płynie z danych Ministerstwa Finansów². W analizowanym okresie z ulgi B+R skorzystało zaledwie 2 606 podatników (na 698 895 podatników CIT), co stanowiło 0,37% wszystkich podatników CIT. Średnia wartość odliczenia przypadającego na jednego podatnika przekroczyła 4,3 mln złotych.
Dane te ukazują dwie szczególnie ważne kwestie.
- Po pierwsze, ulga B+R może mieć dla przedsiębiorstwa istotną wartość finansową.
- Po drugie, skala jej wykorzystania wskazuje, że nadal korzysta z niej niewielka część podatników.
Dla wielu przedsiębiorstw oznacza to, że warto dokładniej przeanalizować prowadzone prace i sprawdzić, czy w ramach codziennej działalności powstają projekty, które spełniają warunki do skorzystania z ulgi.
Ulga na działalność badawczo rozwojową – jak ją rozliczyć (również wstecz)?
Wiele przedsiębiorstw obawia się wdrożenia ulgi B+R – zarówno za obecny rok, jak i za poprzednie lata – przede wszystkim ze względu na konieczność zebrania dokumentacji i odtworzenia informacji dotyczących prowadzonych projektów. Brak specjalnej ewidencji prowadzonej od pierwszego dnia projektu nie oznacza, że firma straciła możliwość skorzystania z ulgi.
Jeżeli ulga B+R jest wdrażana wstecz, naturalne jest, że część informacji lub dokumentów nie była gromadzona z myślą o późniejszym rozliczeniu podatkowym. Nie oznacza to automatycznie, że firma nie może prawidłowo określić zakresu prowadzonej działalności B+R i związanych z nią kosztów. Kluczowe jest odpowiednie odtworzenie i udokumentowanie tego, co rzeczywiście działo się w przedsiębiorstwie.
W tym miejscu szczególnie istotne jest doświadczenie doradcy, który potrafi przełożyć codzienną działalność przedsiębiorstwa na wymagania dotyczące ulgi B+R.
My wypracowaliśmy własny schemat wdrożenia ulgi B+R, którego celem jest zarówno prawidłowe rozliczenie kosztów, jak i odciążenie pracodawców w kompletowaniu koniecznej dokumentacji.
Jak wygląda uzyskanie ulgi w praktyce?
- Najpierw poznajemy firmę i jej sposób działania. Organizujemy spotkania z osobami zaangażowanymi w proces innowacyjny – dyrektorami produkcji, projektantami, konstruktorami, technologami, inżynierami czy innymi pracownikami odpowiedzialnymi za rozwój produktów i procesów.
- Ustalamy z nimi o tym, co faktycznie powstaje w firmie, jakie problemy są rozwiązywane, jakie rozwiązania są testowane i jak wygląda droga od pomysłu do gotowego produktu lub procesu. Przedsiębiorca nie musi samodzielnie zastanawiać się, co jest działalnością B+R. Nie musi również przerzucać dodatkowej pracy na księgową.
- Na podstawie przeprowadzonej analizy przygotowujemy wymaganą dokumentację, wyliczamy przysługującą ulgę, sporządzamy wniosek o zwrot podatku oraz reprezentujemy przedsiębiorcę przed organami podatkowymi. Przejmujemy formalności i prowadzimy sprawę aż do odzyskania należnych środków.
Jeśli szukasz takiego wsparcia, skontaktuj się z nami.
Sekcja Q&A
1. Czy ulga badawczo rozwojowa obejmuje również poprzednie lata?
Tak. Jeżeli przedsiębiorstwo spełniało w danym roku warunki do skorzystania z ulgi B+R, możliwość rozliczenia obejmuje również poprzednie lata, z uwzględnieniem terminów przedawnienia zobowiązania podatkowego. Warto przeanalizować wcześniejsze projekty, nawet jeżeli firma nie korzystała wtedy z ulgi.
2. Czy firma musi prowadzić specjalną ewidencję działalności B+R?
Nie musi prowadzić odrębnej ewidencji B+R od pierwszego dnia realizacji projektu. Istotne jest natomiast prawidłowe wyodrębnienie kosztów działalności badawczo-rozwojowej. W tym celu warto skorzystać z wiedzy i doświadczenia doradców. My przejmujemy na siebie analizę dokumentacji, identyfikację kosztów oraz przygotowanie wymaganych dokumentów. Dzięki temu przedsiębiorca nie musi samodzielnie mierzyć się z formalnościami i papierologią.
3. Czy ulga na działalność badawczo rozwojową dotyczy tylko dużych firm i przełomowych innowacji?
Nie. Z ulgi mogą korzystać zarówno mniejsze, jak i większe przedsiębiorstwa. Nie jest również konieczne opracowanie rozwiązania, które będzie innowacją na skalę światową. Ważne jest natomiast, aby podejmowane prace miały charakter twórczy i systematyczny w skali przedsiębiorstwa.
4. Co zrobić, jeśli firma nie ma wystarczającego dochodu, aby wykorzystać całą ulgę B+R?
Niewykorzystana część odliczenia nie musi przepaść. Jeżeli przedsiębiorstwo poniosło stratę albo dochód jest zbyt niski, niewykorzystaną ulgę można co do zasady rozliczać w kolejnych sześciu latach podatkowych. Dlatego ulgą B+R powinny zainteresować się również start-upy oraz firmy będące na etapie intensywnego wzrostu, które dziś nie osiągają jeszcze dochodów pozwalających w pełni wykorzystać odliczenie. Koszty ponoszone obecnie na rozwój produktów, technologii czy procesów mogą bowiem przełożyć się na korzyść podatkową w kolejnych latach, gdy firma zacznie generować wyższy dochód.
5. Czy ulga na działalność badawczo rozwojową jest opłacalna, jeśli firma i tak zalicza te wydatki do kosztów podatkowych?
Tak. Na tym właśnie polega mechanizm ulgi B+R. Koszt kwalifikowany może najpierw zostać uwzględniony jako koszt uzyskania przychodu, a następnie, w ramach ulgi, dodatkowo pomniejszyć podstawę opodatkowania. W przypadku wielu kosztów związanych z zatrudnieniem pracowników zaangażowanych w działalność B+R możliwe jest odliczenie 200% kosztów kwalifikowanych.
¹ M. Strojny, S. Druchyn, K. Sokołowski, „Analiza ex post efektywności ulg B+R”, Łukasiewicz – ORGMASZ, Warszawa 2021.
² Ministerstwo Finansów, Departament Podatków Dochodowych, „Informacja dotycząca rozliczenia podatku dochodowego od osób prawnych za 2024 rok”, Warszawa 2025.




